«آزمون بلا»

"ما بطور حتم و بدون استثناء همگى شما را با ترس، گرسنگى و آفت در مال‌ها و جان‌ها و محصولات مى‏آزماییم و تو اى پیامبر صابران را بشارت ده‏"(1)

بلاها و گرفتاری‌ها براى كسانى كه صبر مى‏كنند و ایستادگى نشان مى‏دهند، سودمند است و اثرات نیكى در آنان به وجود مى‏آورد. از این حیث و در چنین وضعى می‌توان به آنان مژده داد. زیرا این امر مقدمه‌ای است جهت افزایش قدرت روحی و تقویت اراده و بالا رفتن مراتب وجودی انسان ها. خداوند متعال یکی از راه‌های تربیت و پرورش جان انسان‌ها را شدائد و سختی‌ها قرار داده است. گرسنگى، ترس، تلفات مالى و جانى و... سختی‌ها و بلاهایی است که انسان‌ها در طول زندگی خود به آن مبتلا می‌شوند. از این رو است كه گاهی وقتى خدا نسبت به بنده‏اى از بندگانش لطف مخصوصى دارد، بر اساس ظرفیت وجودی فرد، او را گرفتار سختی‌ها مى‏كند. مانند مربى شنا كه شاگرد تازه كار خود را وارد آب مى‏كند تا تلاش كند و دست و پا بزند و در نتیجه ورزیده شود و شناگرى را یاد بگیرد؛ خداوند هم برخی از بندگانى را كه‏ دوست مى‏دارد و مى‏خواهد به كمال برساند، در بلاها غوطه‏ور مى‏سازد. انسان اگر یك عمر درباره شنا كتاب بخواند، تا در آب نرود شناگر نمى‏شود؛ زمانى شناگرى را مى‏آموزد كه عملا در آب قرار گیرد و مبارزه با غرق شدن را تمرین كند و احیاناً خود را با خطر غرق شدن در صورت دیر جنبیدن مواجه ببیند. انسان باید در دنیا سختی‌هایی ببیند تا پخته و كامل گردد. سختى و گرفتارى، هم تربیت كننده و هم بیدار كننده است. سختى، بیدار سازنده و هوشیار كننده انسان‌هاى خفته و تحریك كننده عزم‌ها و اراده‏هاست. شدائد و سختی‌ها همچون صیقلى كه به آهن و فولاد مى‏دهند، هر چه بیشتر با روان آدمى تماس گیرد او را مصمم‏تر و فعال‏تر و برّنده‏تر مى‏كند؛ زیرا خاصیت حیات این است كه در برابر سختى مقاومت كند و به طور خودآگاه و یا ناخودآگاه آماده مقابله با آن گردد. انسان‌هایی كه در دامان سختی‌ها و شدائد به سر مى‏برند و در برابر آن ها صبر و استقامت می‌کنند؛ نیرومند و با اراده مى‏گردند. در همین زمینه روایت شده است كه محموله پارچه‌ای‏ که برای حضرت جواد (علیه السلام) بود و براى ایشان مى‏آوردند، در راه مورد سرقت قرار گرفت. فردی كه بار را مى‏آورد در نامه‏اى ماجرای سرقت را به آن حضرت نوشت. امام جواد (علیه السلام) در جواب به خط خویش مرقوم فرمود: "جان‌ها و مال‌هاى ما از موهبت‌هاى گواراى خداوند و امانت و سپرده اوست. آنچه از آن بهره‏مند شویم مایه شادى و خوشى است و آنچه از آنها را هم ببرند (براى ما) مزد و ثواب است. پس هر كه بیتابی‌اش بر شكیباییش چیره آید مزدش تباه شده و پناه بر خدا از آن."‏(2) چه نیکوست با تأسی به رفتار حضرت جواد (علیه السلام) در ماجرای مذکور بر بلاها صابر باشیم و مشمول بشارت الهی در خصوص صابران قرار گیریم.

(برگرفته از "عدل الهی"، تالیف: "استاد شهید مرتضی مطهری" (همراه با تلخیص و اضافات))


پاورقی‌ها:

1ـ و لنبلونّكم بشى‏ء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الانفس و الثّمرات و بشّر الصّابرین (سوره بقره، آیه 155)

2ـ و روی أنه حمل له حمل بز له قیمة كثیرة فسل فی الطریق فكتب إلیه الذی حمله یعرفه الخبر فوقع بخطه إن أنفسنا و أموالنا من مواهب الله الهنیئة و عواریه المستودعة یمتع بما متع منها فی سرور و غبطة و یأخذ ما أخذ منها فی أجر و حسبة فمن غلب جزعه على صبره حبط أجره و نعوذ بالله من ذلك (‏تحف العقول، صفحه 456)